عمل رکتوم یا (رکتال)، عملی است که در ادامه روند درمان بیمار با مشکلاتی نظیر سرطان رکتوم صورت گیرد. این عمل از جمله اعمال جراحی دردناکی است که ممکن است به لحاظ جسمی برای بیمار آزاردهنده و دردناک باشد اما در صورتی که مراقبت‌های بعد از عمل رکتال به خوبی انجام گیرد شرایط برای بیمار قابل تحمل‌تر خواهد بود. توجه به این توصیه ها می‌تواند از ایجاد بسیاری از عوارض جلوگیری کند. در ادامه با نکات مهم مراقبت های بعد از عمل رکتال آشنا می‌شوید.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

کنترل درد در عمل رکتوم

رکتوم به چند سانتی متری آخر روده بزرگ گفته میشود و از سگمان یا بخش آخر کولون شروع شده و در انتهایش، در فاصله بسیار نزدیکی با مقعد قرار گرفته است. چنانچه رکتوم دچار سرطان شود، یکی از مراحل درمان، جراحی سرطان رکتوم است که طی آن بخش آلوده به سرطان از روده جدا میشود. بنابرین درد بعد از عمل رکتال یا رکتوم کاملا طبیعی است.

– پزشکان برای کاهش درد، مصرف مسکن برای هر سه تا چهار ساعت یک بار را تجویز میکنند.

– همچنین در صورت نیاز مصرف کرم ELA-MAX ۵٪ در ناحیه مقعد (داخل و خارج) را هر دو تا چهار ساعت یکبار توصیه میکنند.

– استفاده از وان آب گرم به مدت 20 دقیقه نیز می تواند درد را تسکین دهد. این روش یکی از مهمترین روش‌های کنترل درد در عمل رکتال است. معمولا درد حدود 7 تا 14 روز به طول می‌انجامد.

مراقبت از جراحت جراحی رکتوم

– صبح بعد از عمل می‌توانید پانسمان را برداشته و داخل وان آب گرم بنشینید.

– تا ده روز اول بعد از جراحی بعد از هر حمام گرم از پماد سیلوادن روی جراحت استفاده کنید.

– بعد از استحمام جراحت را با کمک سشوار خشک کنید.

– بعد از هر بار دفع مدفوع، ناحیه را به آرامی با آب تمیز کنید تا ناحیه جراحت کاملا تمیز بماند.

– در صورتی که پزشک اجازه استفاده از پد مرطوب روی زخم را داده باشد می‌توانید در طول روز چندین بار این کار را انجام دهید.

مراقبت پس از جراحی رکتال
پس از جراحی رکتال، مراقبت های پس از عمل بسیار ضروری است

حرکات روده بعد از جراحی رکتوم

استفاده مداوم از داروی مسکن می‌تواند عامل یبوست باشد و دفع مدفوع سفت باعث افزایش درد می‌گردد. تا زمانی که از داروهای مسکن استفاده می‌کنید حتما ملین مصرف کنید. ملین  Colace (Docusate sodium) 100 میلی گرم دو بار در روز یک داروی توصیه شده است.

مصرف مکمل‌های فیبر مانند Metamucil، Konsyl، Fibercon، Citrucel یا هر برند دیگری مطابق دستور روی بسته توصیه می‌شود. حتماً روزانه شش تا هشت لیوان آب یا سایر نوشیدنی‌های بدون کافئین بنوشید.

توصیه می شود بدون نظر پزشک از تنقیه استفاده نکنید. در صورتی که یبوست طولانی شد و مصرف ملین‌ها اثری روی دفع مدفوع نداشت باید با پزشک خود تماس بگیرید.

خونریزی پس از دفع مدفوع

پیش بینی می شود که با هر بار دفع مدفوع خونریزی داشته باشید. در صورتی که خونریزی ظرف یک ساعت پس از دفع مدفوع متوقف نشد یا اگر میزان خونریزی با گذشت زمان بیشتر شد لخته‌های خون دفع می کنید باید با پزشک خود تماس بگیرید.

ادرار کردن پس از عمل رکتوم

بعد از انجام جراحی رکتال ادرار کردن مشکل خواهد بود، ممکن است دفع ادرار با فشار همراه باشد. اگر احساس می‌کنید که برای دفع ادرار دچار مشکل هستید می‌توانید ادرار کردن در وان آب را امتحان کنید. اما اگر تا 12 ساعت بعد از جراحی نمی توانید ادرار کنید سریعا به پزشک مراجه کنید. گاهی نیاز است که برای مدتی از کاتتر در مثانه استفاده کنید.

فعالیت بدنی پس از عمل رکتوم

فعالیت‌های بدنی ممنوعیتی ندارند، با این حال بهتر است که بیش از 10 تا 15 دقیقه به حالت نشسته نباشید. بهتر است برای نشستن از بالش‌های نرم یا رینگ‌های مخصوص استفاده کنید.

اگر مسکن استفاده می‌کنید بهتر است در زمان مصرف مسکن‌ها از رانندگی خودداری کنید. تا هر زمانی که احساس نیاز می‌کنید استراحت کنید. ممکن است دوران نقاهت از چند روز تا  چند هفته طول بکشد.

در صورتی که راحت باشید می‌توانید فعالیت‌هایی مثل رانندگی را انجام دهید. می‌توانید در زمان رانندگی یا نشستن در محل کار از رینگ های مخصوص استفاده کنید و از نشستن طولانی مدت خودداری کنید.

داروهای پس از عمل رکتوم
مصرف به موقع و درست داروهای قبل و بعد از عمل رکتوم بسیار حیاتی است

مصرف داروها پس از عمل رکتوم

– بعد از عمل جراحی از بی حسی موضوعی برای تسکین درد استفاده می شود. معمولا هر 4 تا 6 ساعت مصرف مسکن تجدید می‌شود.

– بعد از جراحی تمام داروهای تجویز شده‌ای را که قبل از جراحی به طور منظم مصرف می‌کردید از سر بگیرید مگر اینکه دستور دیگری داده شود. همچنین داروهای تجویز شده بعد از عمل را طبق دستور مصرف کنید.

داروهایی که ممکن است پزشک برای شما تجویز کند به این شرح است:

1) ترادول (Ketorolac) یا Advil (ایبوپروفن): 10 میلی گرم Ketorolac یا دو قرص 200 میلی گرم ایبوپروفن (400 میلی گرم) هر شش ساعت مصرف کنید که باعث کاهش درد و تورم می‌شود. اگر زخم یا سوزش معده دارید، از مصرف آن خودداری کنید. اگر خونریزی شما بیش از اندازه است مصرف این داروها را قطع کنید. اگر به آسپرین حساسیت دارید، از مصرف آن خودداری کنید.

2) تیلنول (استامینوفن): دو قرص 500 میلی گرم (1000 میلی گرم) هر شش ساعت.

3) Advil و Tylenol را جایگزین کنید تا هر سه ساعت یکی را مصرف کنید. شما می توانید ویکودین را جایگزین تیلنول کنید. دوز تیلنول نباید از چهار گرم (4000 میلی گرم) در روز تجاوز کند.

4) شل کننده عضلات هر 6 ساعت.

نکته مهم: به یاد داشته باشید که در صورت استفاده از داروهای مسکن قوی یا حاوی مخدر از فعالیت هایی که نیاز به تمرکز دارند مثل رانندگی خودداری کنید.

بخیه ها و تورم پس از عمل رکتوم

در برخی مواقع در جراحی‌های رکتال ممکن است بخیه داشته باشید. معمولا در این بخش از بخیه های جذبی استفاده می شود. تورم در اطراف مقعد کاملا طبیعی است، بنابراین تصور نکنید که به هموروئید دچار شده اید. این واکنش طبیعی پوست به بخیه‌ها و جراحی است. تورم به صورت روزانه کاهش می یابد. استفاده از وان آب گرم به تسریع این روند کمک می‌کند. در صورتی که بخیه ها جدا شدند نگران نباشید و با احتیاط به فعالیت خود  ادامه دهید.

رژیم غذایی بعد از جراحی رکتوم

– معمولا بعد از جراحی رکتال احساس خستگی و گاهی حالت تهوع رایج است. بنابارین برای بعد از جراحی بهتر است که از یک وعده غذایی کاملا سبک بهره‌مند باشید. سعی کنید نوشیدنی های فراوانی استفاده کنید، در این شرایط بیماران بسیاری به کم آبی دچار می‌شوند.

– با گذشت زمان نقاهت و برطرف شدن حالت تهوع می توانید رژیم منظم غذایی شامل میوه و سبزیجات تازه استفاده کنید. سعی کنید روزانه 6 تا 8 لیوان آب بنوشید.

چه زمان پس از عمل رکتوم نیاز است با پزشک تماس بگیرید؟

با تمام مراقبت های بعد از جراحی های رکتال آشنا شدید، رعایت این نکات کمک می کند تا شرایط بسیار خوبی را در دوران نقاهت داشته باشید، اما گاهی ممکن است دچار عوارض ناخواسته یا شرایط زجر آوری شوید، در صورت بروز هریک از شرایط زیر بهتر است با پزشک خود تماس بگیرید.

  • تب دائمی بالای 39 درجه
  • خونریزی شدید یا مداوم از مقعد
  • دردی که با مصرف مسکن بهبود پیدا نمی کند
  • یبوست
  • لرز
عوارض احتمالی پس از عمل رکتوم
پس از عمل رکتال، احتمال بروز برخی عوارض وجود دارد

عوارض بعد از جراحی رکتوم

برخی از عوارض بعد از جراحی رکتال رایج نیستند اما درصد کمی از بیماران با آن مواجه می شوند. این عوارض شامل موارد زیر است:

  • احتباس ادرار
  • تورم و عفونت ناحیه جراحی
  • یبوست
  • تنگی مقعد
  • خونریزی
  • Pruritis Ani “لب میمون” که می توان با مصرف داروهای مورد نیاز از آن پیشگیری کرد.
  • بواسیر خارجی ترومبوز شده بعد از THD یا LIS

بسیاری از این عوارض بسیار نادر هستند و ممکن است در کمتر از یک درصد بیماران رخ دهد. بنابراین نباید نگران باشید.  ضمن این که مصرف داروهای تجویز شده و انجام مراقبت ها و توصیه های پزشکی می‌تواند از بسیاری از این عوارض جلوگیری به عمل آورد. جراحی های رکتال معمولا برای مشکلاتی که در ناحیه مقعد و روده وجود دارد انجام می‌گیرد. اگرچه یک عمل رایج و کم خطر محسوب می‌شود با توجه به درد و عوارضی که ایجاد می‌کند مورد توجه قرار می‌گیرد.