مشاوره پزشکی و جراحی
دکتر بهزاد نعمتی هنر | متخصص جراحی عمومی
متخصص جراحی سرطان های گوارشی
فلوشیپ لاپاراسکوپی و چاقی در تهران
————————————–
۰۹۳۹-۱۶۷۷۹۷۹ – ۰۲۱-۸۸۷۷۴۴۴۴

تیروئید

تيروئيد غده ای به شکل پروانه است که در قسمت جلوی گردن و بالاتر از ترقوه قرار دارد. گره ها يا ندول های تيروئید قسمتهای برجسته گرد يا بیضی شكلی هستند كه ممكن است در تيروئید ايجاد شوند. اين گره ها معمولاً خطری ندارند اما گاهی ممكن است تغییرات بدخيمی در آن ها شکل گیرد.

  • گاهی خود بیماران متوجه این گره های برجسته جلوی گلو میشوند زمانیکه به آینه نگاه میکنند.
  • گاهی به شکل تصادفی در سونوگرافی گردن و يا عكس برداری های دیگر مشخص میشود
  • گاهی هم پزشك هنگام معاینه به آن پی میبرد.

پزشك برای تشخیص گره ۳ اقدام را انجام میدهد:

۱- شرح حال بیماری

پزشک شرح حالی از دیگر بیماری های بدخیم٬ سابقه فامیلی به بدخیمی های تیروئید٬ سابقه انجام اشعه سر و گردن میپرسد و همچنین انواع علائم مانند بزرگی گره٬ احساس توده در گردن یا تغییر صدا و … را در نظر میگیرد.

۲- سونوگرافی تیروئید

در سونوگرافی٬ تعداد گره ها٬ اندازه و اطلاعات بیشتری از گره ها را بدست می آورد. گاهی بجای سونوگرافی٬ از روش نمونه گیری بوسیله سوزن استفاده میشود و نمونه به پاتوبیولوژی جهت بررسی فرستاده میشود.

۳- مرحله آخر٬ اندازه گیری TSH خون است.
TSH مخفف (Thyroid Stimulating Hormon)٬ هورمونی است که وظیفه تحریک غده تیروئید و انتشار هورمون تیروئید را در خون دارد. در صورتیکه مقدار آن در خون پایین باشد٬ پزشک اسکن تیروئید انجام میدهد.

بر اساس نتیجه نمونه برداری و سونوگرافی تیروئید و TSH

  • در صورتیکه گره خوش خیم باشد که نیازی به جراحی نیست
  • در صورتیکه گره بدخیم تشخیص داده شود٬ عمل تیروئید بعنوان درمان توصیه میشود

علائم تیروئيد

علائم زیادی برای تیروئید به چشم می‌خورد. این در برخی از افراد تنها به چند علائم محدود می‌شود و همه چیز به نوع این بیماری وابسته است. پس در صورتی که چند تا از علائم زیر را دارید، باید حتما به پزشک مراجعه نمایید:

1- درد عضلانی و درد مفاصل، نخستین و جدی‌ترین علائمی است که باید به آن توجه داشته باشید.

2- مورد بعدی، احساس درد زیاد در گردن است. البته شدن این درد در هر فردی می‌تواند متفاوت باشد.

3- تغییرات پوستی شامل ریزش مو، تغییر در بافت مو و پوست هم باید جدی گرفته شود.

4- روده تحریک پذیر، بخش دیگری از علائم مربوطط به تیروئید است. برای مثال در این زمینه می‌توان به اسهال و یبوست اشاره داشت.

5- شاید عجیب باشد که تیروئید می‌تواند به ژن هم وابسته باشد. چنان چه فردی در خانواده شما این بیماری را دارد، ممکن است شما نیز اکنون یا در آینده به آن مبتلا شوید.

6- اگر آزمایشی دادید و متوجه شدید که کلسترول شما بالا است، می‌توانید نسبت به داشتن تیروئید مشکوک شوید.

7- تغییرات زیاد وزن نیز می‌تواند از علائم شایع تیروئید باشد.

8- در صورتی که افسردگی و اضطراب دارید و دلیل آن را به درستی نمی‌دانید، می‌توانید نشانه‌ای از تیروئید باشد.

9- در نهایت اگر مدام احساس خستگی می‌کنید، باید بدانید که این هم یکی دیگر از علائم بیماری ذکر شده محسوب می‌شود.

علت ابتلا به سرطان تیروئید

این افراد بیشترین ریسک ابتلا به سرطان تیروئید را دارند:

  • افزایش سن و اکثرا بالای ۴۰ سال
  • افرادی که با اشعه ایکس (X) تماس بیشتری داشته اند
  • سابقه و موضوع ارث فامیلی

اما در کیس های زیادی علت مشخصی برای سرطان تیروئید پیدا نمیشود. به عنوان مثال اشعه ایکس در افراد مستعد به سرطان میتواند باعث بیماری شود. بحث تماس با اشعه ایکس که قبلا برای درما لوزه های التهابی یا گره های لنفاوی یا تیموس بزرگ شده یا حتی جوش های پوستی استفاده میشده است. اما امروزه اشعه ایکس برای درمان سرطان های خاصی استفاده میشود و یا در تشخیص بیماری در دندانپزشکی و … استفاده میشود که معمولا این موارد هم موجب سرطان تیروئید نمیشود. همچنین جذب بالای ید رادیواکتیو نیز میتواند موجب سرطان تیروئید شود.

درمان سرطان تیروئید چگونه است؟

به طور کلی تیروئید به سه روش جراحی می‌شود که در ادامه آن‌ها را شرح خواهیم داد:

روش لوبکتومی (thyroid lobectomy یا hemi-thyroidectomy)

زمانی که فقط یک لوب تیروئید درگیر است و بیماری پیشرفته نیست، اقدام به برداشتن یک لوب می شود. در برخی موارد ممکن است جراح تشخیص بدهد که بافت ایسم (که بین دولوب تیروئید قرار دارد) باید برداشته شود، که به آن ایسمکتومی می گویند.

روش ساب توتال تیروئیدکتومی

ممکن است بیمار مبتلا به بیماری گریوز باشد که در این صورت جراح با برداشتن لوب درگیر به علاوه ایسم و مقدار زیادی از لوب مقابل را بر می دارد.

روش توتال تیروئیدکتومی

این روش به معنی برداشتن کامل هر دو لوب تیروئید است و گاهی همرا با برداشتن غده های لنفاوی اطراف تیروئید است. در مواقعی صورت می گیرد که هر دو لوب شما درگیر شده باشد یا بیماری مانند سرطان تیروئید داشته باشید.

باز هم تاکید می‌کنیم که انجام هر یک از عمل‌های جراحی فوق، به نوع و میزان بیماری تیروئید بستگی دارد. نوع اول معمولا بیشتر اتفاق می‌افتد؛ چرا که افراد در اکثر موارد سرطان تیروئید خفیف را تجربه می‌کنند.

چه وقت عمل تیروئيد٬ تنها راه درمان است؟

۱- زمانیکه یک ندول یا گرهی در تیروئید وجود داشته باشد که احتمالا کنسر یا سرطان باشد

۲- زمانیکه از ابتدا تشخیص سرطان تیروئید داده شده باشد

۳- ممکن است در تیروئید ندول یا گواتری باشد که علامت های موضعی ایجاد کرده باشد

علائم فشاری مانند:

  • فشرده شدن تراشه یا نای
  • مشکل بلع مواد غذایی
  • یا وجود یک توده مشخص که شاید به لحاظ زیبایی برای شما نامطلوب باشد.

۴- ممکن است بیمار مبتلا به ندول یا گواتری باشد که سبب بروز علائمی در زمینه ساخت و ترشح بیش از اندازه نرمال هورمون تیرویید شود٬ هم چنین شاید ندول شما از نوع سمی یا گواتر مولتی ندولر سمی باشد یا مبتلا به بیماری گریوز باشد.

در ندول تیروئید، سلول های تیروئید شروع به رشد غیر طبیعی می کنند و یک mass حالت یا توده در تیروئید ایجاد می کنند. این ندول ها می توانند هم چنین باعث ایجاد گواتر شوند. در کل اکثر ندول های تیروئید خوش خیم هستند.

آیا درمانی غیر از جراحی تیروئید وجود دارد؟

باید بگوییم که اصولا جراحی وقتی مورد نیاز است که ندول یا گرهی که در تیروئید شما تشکیل شده برای اینجاد سرطان مشکوک باشد.

در صورت نبود وجود ریسک سرطان و با توجه به شرایط فعلی بیمار و صلاحدید پزشک، ممکن است گزینه دیگری غیر از جراحی مطرح باشد.

اقدامات قبل از عمل تیروئید

– شرح کاملی از تاریخچه بیماری فعلی٬ سایر بیماری های گذشته٬ داروهای مورد استفاده و سابقه عمل جراحی با جراح خود در میان بگذارید

–  آزمایش ها و تصویر برداری ها

– افراد بالای 45 سال باید از لحاظ سلامتی قلب و ریه بررسی شوند و نوار قلب و یک عکس قفسه سینه به همراه داشته باشند.

– اگر اخیرا در صدای خود تغییری احساس کردید یا گرفتگی صدا پیدا کردید حتما با پزشک خود در میان بگذارید تا از سلامت تارهای صوتی و عصب حنجره، قبل از عمل اطمینان حاصل شود.

– جهت ناشتا بودن قبل از عمل هم ترجیحا از شب قبل، غذا و نوشیدنی مصرف نکنید.

عوارض عمل تیروئید

اگر جراحی تیروئید توسط جراح متبحر انجام شود معمولا کم عارضه است و عوارض بعد از آن نادر است.

اما ریسک هایی که ممکن است وجود داشته باشند، شامل:

  • خونریزی

ممکن است خونریزی پس از عمل وجود داشته باشد و باعث دیسترس (سختی در تنفس) سیستم تنفسی به صورت حاد شود.

  • آسیب به تارهای صوتی حنجره

ممکن است عصب رکورنت لارنجیال یا همان تارهاي صوتي آسیب ببیند و منجر به گرفتگی و خشونت صدا به صورت دائم یا موقت شود.

  • آسیب به غدد پاراتیروئید

غدد پاراتیروئید مسئول کنترل سطح کلسیم خون هستند. عمل تیروئید ممکن است باعث کم کاری غدد پاراتیروئید شود که میتواند دائم یا موقت باشد.

آسیب به آن ها معمولا نادر است، اما اگر اتفاق بیفتد باعث کمبود هورمون پاراتیروئید و هیپوپاراتیروئیدیسم و هیپوکلسمی (کاهش سطح کلسیم خون) می شود. در اینصورت با مصرف قرص کلسیوم جبران میشود.

رخ دادن این اتفاق ها بسیار کم است و احتمال آن در یکسری از افراد بیشتر باشد:

  • در افرادی که تومورهای مهاجم تری دارند
  • یا تومور به گره های لنفاوی هم دست اندازی کرده است
  • افرادی که برای بار دوم یا چندمین بار جراحی تیروئید می شوند
  • افرادی که سایز گواتر آن ها بزرگ است و تا نزدیکی ورودی قفسه سینه رسیده است.

در مجموع ریسک عوارض جدی در این جراحی کمتر از 2 درصد است.

مراقبت های بعد از عمل تیروئید

  • درد و تورم

درد و تورم کم٬ امری طبیعی است و نگران کننده نیست٬ با مصرف مسکن به تدریج بهبود می یابد.

  • زمان ترخیص بین 1 تا 3 روز است
  • پرهیز از فعالیت های سنگین به مدت ۲ هفته

برای جلوگیری از باز شدن بخیه ها و جوش خوردن سریع محل عمل

  • در صورت وجود گز گز دور لب و سر انگشتان با پزشک خود تماس بگیرید
  • بعد از چند هفته و ثابت شدن وضعیت٬ میتوانید به زندگی عادی برگردید
  • بعد از برداشتن کامل تیروئید، تجویز داروهای تیروئید کم کار برای جبران هورمون های تیروئید

نکته: اگر تیروئید بخاطر بدخیمی برداشته شده است٬ لازم است که تا پایان عمر تحت نظر پزشک باشد. پزشک احتمال عود بیماری را با سونوگرافی و آزمايش تيروگلوبولین (Tg) تخمین میزند و اگر با این آزمایش ها مشخص نشد٬ اسکن بدن انجام میشود و بر اساس آن تصمیم گیری صورت میگیرد.

TSH بالا بعد از عمل تیروئید به چه معناست؟

گاها پرسیده میشود که tsh بالا بعد از عمل تیروئید به چه معناست. همانطور که بالاتر گفته شد TSH یا (Thyroid Stimulating Hormon)٬ هورمون تحریک کننده غده تیروئید است که از هیپوفیز ترشح میشود. tsh باعث میشه که تیروئید هورمون هایش را داخل خون منتشر کند. خب طبیعی است که وقتی تیروئید برداشته میشود،‌ tsh به شکل رفلکسی بالا میرود. چون بدن احساس میکند که تیروئید نیست و کم کار شده است. در نتیجه مقدار tsh را بالا میبرد به این امید که تیروئیدی باشد که بتواند هورمون هایش را داخل جریان خون بریزد. بعبارت دیگر وقتی تیروئيد کم کار میشود، tsh رو بیشتر ترشح میکند که این کم کاری را جبران کند و برعکس این قضیه هم صادق است. یعنی وقتی تیروئید پرکار میشود بدن tsh را پایین می آورد.

منبع ۲: https://emrc.mui.ac.ir/fa/