سندروم پیک ویکن که از نظر بالینی به عنوان سندرم هیپوونتیلاسیون چاقی (OHS) شناخته می شود، وضعیتی است که بر خون تأثیر می‌گذارد. این سندرم زمانی اتفاق می‌افتد که خون کسیژن کافی نداشته باشد و میزان دی‌اکسید کربن بیش از حد باشد. سندروم Pickwickian یا همان سندروم کاهش حجم هوای تنفسی بر اثر چاقی در واقع نوعی اختلال تنفسی است که در خواب رخ می‌دهد و باعث تغییرات طولانی مدت در سلامت بدن می‌شود.

آنچه در این مقاله میخوانید:

سندروم پیک ویکن چگونه اتفاق می‌افتد؟

نام علمی این بیماری هیپوونتیلاسیون چاقی (OHS) است. سندروم پیک ویکن از نام شخصیت جو از رمان چارلز دیکنز در سال 1836 به نام The Pickwick Papers الهام گرفته شده است. جو علائم بسیاری داشت که بعداها توسط پزشکان با کشف این بیماری توصیف شد، از جمله چاقی و آپنه خواب (نفس نکشیدن برای مدت طولانی در طول خواب). نام OHS امروزه بیشتر توسط پزشکان برای توصیف علائم مرتبط با این سندروم پیک ویکن استفاده می‌شود.

علائم سندروم پیک ویکن

بسیاری از علائم سندرم Pickwickian با کمبود اکسیژن در خون مرتبط است. این علائم ممکن است در بیداری و یا هنگام خواب روی بدن شما تأثیر بگذارد. در طول خواب، تنفس شما ممکن است کم شده و حتی برای چند دقیقه یا بیشتر متوقف شود.

علائم رایج سندروم پیکویکین عبارتند از:

  • احساس تنگی نفس
  • کمبود انرژی داشتن
  • احساس خواب آلودگی یا خستگی در طول روز
  • تورم یا رنگ مایل به آبی در انگشتان، انگشتان پا یا پاها (معروف به سیانوز)
  • سردرد صبحگاهی به دلیل سطح بالای دی اکسید کربن در خون
  • علائم افسردگی، مانند احساس غم و اندوه، از دست دادن علاقه به فعالیت‌هایی که معمولاً از آن لذت می‌برید، و افکار خودکشی
  • فشار خون بالا

علل ابتلا به سندروم پیک ویکن

هیچ علت مشخص و مستقیمی برای سندروم پیک ویکن وجود ندارد. با این حال، تصور می‌شود که ترکیبی از عوامل باعث ایجاد سندرم پیکویکن می‌شوند، که مهمترین آنها عبارتند از:

  • چاقی که با استفاده از شاخص توده بدن (BMI) اندازه گیری می شود. فردی با BMI بالای 30 چاق محسوب می‌شود.
  • ناتوانی مغز در کنترل صحیح تنفس
  • عملکرد نامناسب سیستم تنفسی به دلیل وزن اضافی در اطراف قفسه سینه که باعث می‌شود ریه‌ها اکسیژن هوا را جذب کنند.
  • کسیژن ناکافی در مغز، قلب و سایر اندام‌های ضروری
  • سطح پایین اکسیژن مزمن، که عملکرد بدن را تغییر می‌دهد.

ارتباط بین سندروم Pickwickian و آرتروز

چاقی و سطح پایین اکسیژن خون می‌تواند مستقیماً روی مفاصل تأثیر بگذارد. فشاری که وزن زیاد بدن به مفاصل وارد می کند مهمترین دلیل ابتلا به آرتروز محسوب می‌شوند. آرتروز زمانی اتفاق می‌افتد که غضروف و استخوان مفاصل شروع به آسیب دیدگی یا شکستن کامل می کنند. چاقی همچنین میتواند باعث شود سلول های چربی یا بافت چربی به بافت مفصلی حمله کنند. این می تواند باعث التهاب طولانی مدت و آسیب به مفاصل شود که در نهایت آرتروز را در پی دارد.

عوارض سندروم Pickwickian

عوارض این سندرم می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • فشار خون ریوی یا فشار خون بالا
  • ادم یا تجمع مایع در پاهای شما
  • اریتروسیتوز ثانویه یا مقدار غیر طبیعی گلبول‌های قرمز در جریان خون شما
  • در صورت بروز هر یک از این عوارض فوراً به پزشک مراجعه کنید.

درمان سندروم Pickwickian

بسیاری از برنامه‌های درمانی برای کمک به مدیریت علائم سندرم Pickwickian وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

کاهش وزن

اولین گام درمان کاهش وزن است. اگر پزشک به این نتیجه برسد که چاقی عامل اصلی سندرم پیکویکین است، احتمالاً به فرد توصیه می کند که وزن خود را کاهش دهد. چاقی یکی از علل اصلی سندروم پیک ویکن است. کاهش وزن اضافی می‌تواند به کاهش فشار روی بدن کمک کند و تنفس را به حالت عادی بازگرداند. پیاده‌روی روزانه یک انتخاب عاقلانه برای رسیدن به کاهش وزن  است.

یکی دیگر از راه های کاهش وزن، جراحی لاغری یا همان جراحی چاقی است که انواع گوناگونی داشته و می‌تواند بیش از 30 درصد در کاهش وزن افراد موثر باشد. جراحی لاغری زمانی بیشترین تاثیر را برای رسیدن به وزن ایده آل خواهد داشت، که در کنار آن ورزش‌ها و رژیم غذایی خاصی را رعایت کرده و پیگیری‌های پزشکی لازم را انجام دهید.

درمان PAP (CPAP)

رایج‌ترین درمان برای مشکلات تنفسی همراه با سندروم پیک ویکن، درمان فشار مثبت راه هوایی (PAP) است. پزشک ممکن است این نوع درمان را در قالب یک دستگاه PAP پیوسته (یا CPAP) توصیه کند. این دستگاه اکسیژن را از یک موتور به ماسکی که روی دهان و بینی قرار می گیرد وارد می‌کند. این دستگاه اجازه می‌دهد تا جریان دائمی اکسیژن به ریه ها حتی در هنگام خواب نیز ادامه یابد.

این درمان به ریه ها اجازه می دهد تا اکسیژن بیشتری به خون برسد و از هیپوکسمی جلوگیری کند. CPAP به خوبی تحقیق شده و در کاهش آپنه خواب و بهبود کیفیت خواب موثر است. خواب عمیق شبانه فواید زیادی برای سلامتی دارد. در صورت ابتلا به سندرم Pickwickian شما روز و شب به استفاده از دستگاه نیاز دارید.

درمان هیپوونتیلاسیون با فشار مثبت راه هوایی (PAP)
رایج‌ترین درمان برای مشکلات تنفسی همراه با سندرم پیک ویکن، درمان فشار مثبت راه هوایی (PAP) است. پزشک ممکن است این نوع درمان را در قالب یک دستگاه PAP پیوسته (یا CPAP) توصیه کند.

تراکئوستومی

اگر این درمان‌ها مؤثر نبودند و وضعیت بیمار در حال بدتر شدن باشد، پزشک ممکن است تراکئوستومی را پیشنهاد کند. در این روش، پزشک سوراخی را در نای یا مجرای تنفسی باز می کند و لوله ای را وارد می کند تا اجازه تنفس مداوم را بدهد.

سایر درمان‌های ممکن

برخی از تحقیقات قدیمی‌تر نشان می‌دهند که دوزهای مدروکسی پروژسترون می‌تواند به مدیریت علائم سندرم Pickwickian کمک کند. این درمان میتواند عوارض جانبی مانند اختلال نعوظ در مردان و خونریزی در رحم در زنان به همراه داشته باشد ، بنابراین در مورد این گزینه درمانی با پزشک خود مشورت کنید.

جلوگیری از ابتلا به سندروم پیک ویکن

کنترل وزن و کاهش آن در افرادی که به چاقی دچار هستند بهترین راه برای پیشگیری از این بیماری است. بهتر است که یک رژیم غذایی سالم و متعادل داشته باشید و حداقل 30 دقیقه در روز ورزش کنید. این به شما کمک می کند تا مواد مغذی مناسب برای بدن خود را دریافت کنید و از تجمع چربی و اضافه وزن جلوگیری کنید.

استفاده صحیح از دستگاه CPAP می تواند به پیشگیری از علائم و عوارض سندرم پیک ویکن کمک کند. اگر آپنه خواب دارید، باید آن را درمان کنید. در مورد انتخاب دستگاهی که بهترین کارایی را برای شما دارد، با پزشک خود صحبت کنید.

جمع بندی نهایی

اگر هر گونه عارضه ناشی از سندروم پیک ویکن مانند فشار خون بالا یا اریتروسیتوز دارید، با پزشک در مورد برنامه های درمانی صحبت کنید تا این شرایط را تحت کنترل داشته باشید یا از ایجاد هر گونه عوارض بعدی جلوگیری کنید.

دکتر بهزاد نعمتی هنر | متخصص جراحی اسلیو معده و بای پس معده